Çocuğunu Görmeyen Baba TCK 233’e Göre Cezalandırılır mı?

ÇOCUĞUNU GÖRMEYEN BABA TCK 233’E GÖRE CEZALANDIRILIR MI?

Boşanma veya ayrılık sonrasında babanın çocuğuyla görüşmemesi hem çocuk hem de aile bakımından önemli sonuçlar doğurabilir. Bununla birlikte, her aile hukuku yükümlülüğünün yerine getirilmemesi otomatik olarak ceza suçu oluşturmaz. Ceza sorumluluğunun doğabilmesi için kanunda tanımlanan suçun bütün unsurlarının gerçekleşmesi gerekir.

Çocuğunu görmek istemeyen baba hakkında en sık gündeme getirilen düzenlemelerden biri Türk Ceza Kanunu’nun 233. maddesidir. Ancak bu maddenin uygulanması bakımından “çocukla görüşmeme” ile “bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünü ihlal etme” davranışlarının birbirinden ayrılması gerekir.

TCK 233 NEDİR?

TCK Madde 233, aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerin ihlal edilmesini suç olarak düzenlemektedir. Maddenin birinci fıkrasına göre aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi, şikâyet üzerine cezalandırılabilir.

Bu suçla korunmak istenen temel değer, aile bireylerinin ve özellikle çocukların bakım, eğitim, sağlık, gelişim ve ekonomik destek ihtiyaçlarının karşılanmasıdır.

TCK 233 KAPSAMINDAKİ TEMEL YÜKÜMLÜLÜKLER

Maddenin uygulanabilmesi için ihlal edildiği ileri sürülen yükümlülüğün aile hukukundan kaynaklanması gerekir. Başlıca yükümlülükler şunlardır:

• Çocuğun beslenme ve barınma ihtiyaçlarına katkıda bulunmak

• Sağlık giderlerinin karşılanmasına destek olmak

• Eğitim ihtiyaçlarını karşılamak

• Çocuğun korunması ve gözetimi için gerekli sorumlulukları yerine getirmek

• Mahkeme tarafından belirlenen nafaka ve benzeri mali yükümlülüklere uymak

• Çocuğun fiziksel ve ruhsal gelişimini desteklemek

Her olay kendi koşulları içerisinde değerlendirilir. Yükümlülüğün kapsamı; velayet durumu, mahkeme kararları, tarafların ekonomik gücü, çocuğun ihtiyaçları ve ebeveynlerin fiilî davranışları dikkate alınarak belirlenir.

BABANIN ÇOCUĞUNU GÖRMEMESİ TEK BAŞINA SUÇ MUDUR?

Babanın mahkeme kararında belirlenen görüşme günlerinde çocuğu almaması veya çocukla düzenli iletişim kurmaması, tek başına TCK 233 kapsamında suç kabul edilmesi için genellikle yeterli değildir.

Çocukla kişisel ilişki kurulması hem çocuk hem de ebeveyn bakımından önemli bir hak ve sorumluluktur. Bununla birlikte ceza hukukunda suç ve cezaların kanuniliği ilkesi geçerlidir. Bu nedenle yalnızca “baba çocuğunu görmüyor” şeklindeki iddia üzerinden otomatik olarak mahkûmiyet kararı verilemez.

TCK 233 açısından asıl incelenmesi gereken konu, babanın aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek yükümlülüklerini ihlal edip etmediğidir.

HANGİ DURUMLARDA TCK 233 GÜNDEME GELEBİLİR?

Babanın çocukla görüşmemesine aşağıdaki davranışların da eşlik etmesi hâlinde TCK 233 kapsamında inceleme yapılabilir:

• Çocuğun bakımına hiçbir şekilde katkıda bulunmaması

• Nafaka yükümlülüğünü yerine getirmemesi

• Çocuğun zorunlu sağlık giderlerini karşılamaktan kaçınması

• Eğitim masraflarına gücü bulunduğu hâlde katkı sağlamaması

• Çocuğu maddi ve manevi olarak tamamen terk etmesi

• Çocuğun temel ihtiyaçlarını bilerek ve sürekli biçimde karşılamaması

• Çocuğun korunmasını gerektiren ciddi bir durumda sorumluluk üstlenmemesi

Bu davranışların bulunması da otomatik olarak suçun oluştuğu anlamına gelmez. Failin hangi hukuki yükümlülüğe sahip olduğu, bu yükümlülüğü yerine getirme imkânının bulunup bulunmadığı ve ihlalin kasıtlı olup olmadığı araştırılmalıdır.

NAFAKA ÖDEMEMEK TCK 233 SUÇUNU OLUŞTURUR MU?

Nafaka ödememek, olayın şartlarına göre hem icra hukuku hem de ceza hukuku bakımından sonuç doğurabilir. Nafakaya ilişkin kesinleşmiş veya uygulanabilir bir mahkeme kararının yerine getirilmemesi durumunda İcra ve İflas Kanunu kapsamında nafaka borcunun ödenmemesine ilişkin yaptırım gündeme gelebilir.

Ayrıca nafakanın ödenmemesi, çocuğun bakım ve destek yükümlülüğünün daha geniş biçimde ihlal edildiğini gösteriyorsa TCK 233 kapsamında da değerlendirme yapılabilir. Ancak aynı fiil bakımından uygulanacak hukuki yolun somut olayın özelliklerine göre belirlenmesi gerekir.

ŞİKÂYET NASIL YAPILIR?

TCK 233’ün birinci fıkrasında düzenlenen suç, şikâyete bağlıdır. Çocuğun kanuni temsilcisi veya şikâyet hakkı bulunan kişi, olayın ayrıntılarını açıklayan bir dilekçeyle Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir.

Şikâyet dilekçesine mümkünse şu belgeler eklenmelidir:

• Velayet ve boşanma kararı

• Çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin mahkeme kararı

• Nafaka kararı

• Nafakanın ödenmediğini gösteren banka ve icra kayıtları

• Eğitim ve sağlık giderlerine ilişkin belgeler

• Taraflar arasındaki hukuka uygun mesaj ve yazışmalar

• İlgili kurum kayıtları

• Tanık bilgileri

• İhmalin çocuk üzerindeki etkisini gösteren uzman veya sağlık raporları

Şikâyet dilekçesinde yalnızca babanın çocukla görüşmediğinin belirtilmesi yeterli olmayabilir. Hangi bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünün ne zaman ve nasıl ihlal edildiği somut biçimde açıklanmalıdır.

TCK 233 KAPSAMINDA CEZA DAVASI NASIL AÇILIR?

Ceza davasını doğrudan anne veya çocuk açmaz. Öncelikle Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet ya da suç duyurusunda bulunulur. Savcılık delilleri toplar ve suçun unsurlarının oluştuğu kanaatine ulaşırsa iddianame düzenler. İddianamenin mahkeme tarafından kabul edilmesiyle kamu davası açılmış olur.

Savcılık, davranışın yalnızca aile hukukuna ilişkin bir uyuşmazlık olduğu ve TCK 233 kapsamındaki yükümlülüklerin ihlal edilmediği sonucuna ulaşırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir.

ÇOCUĞUN GÖRÜLMEMESİ HANGİ HUKUKİ SÜREÇLERDE DİKKATE ALINABİLİR?

Çocukla ilgilenmeme davranışı tek başına TCK 233 suçunu oluşturmasa bile aile mahkemesindeki uyuşmazlıklarda önem taşıyabilir. Bu durum özellikle şu konularda değerlendirilebilir:

• Velayetin düzenlenmesi veya değiştirilmesi

• Çocukla kişisel ilişkinin yeniden belirlenmesi

• İştirak nafakasının artırılması

• Çocuk için koruyucu veya destekleyici tedbir alınması

• Ebeveynin çocuk üzerindeki sorumluluklarının değerlendirilmesi

• Çocuğun üstün yararının belirlenmesi

Aile mahkemesinin temel ölçütü çocuğun üstün yararıdır. Bu nedenle babanın uzun süre çocukla ilgilenmemesi, çocuğun gelişimini olumsuz etkiliyorsa sosyal inceleme ve uzman değerlendirmelerine konu olabilir.

MANEVİ İLGİSİZLİK TCK 233 İÇİN YETERLİ MİDİR?

Bir babanın çocuğunu aramaması, özel günlerini hatırlamaması veya duygusal yakınlık kurmaması çocuk açısından ağır sonuçlar yaratabilir. Ancak ahlaki veya duygusal sorumluluk ile cezai sorumluluk aynı değildir.

Ceza hukukunda kişinin yalnızca ilgisiz veya duyarsız davranması nedeniyle cezalandırılması mümkün değildir. TCK 233’ün uygulanabilmesi için kanunda belirtilen bakım, eğitim veya destek yükümlülüklerinden birinin somut biçimde ihlal edilmesi gerekir.

Bununla birlikte duygusal ilgisizlik; ekonomik destekten kaçınma, çocuğu tamamen terk etme veya çocuğun temel ihtiyaçlarına karşı sürekli kayıtsız kalma gibi davranışlarla birlikteyse bütün olay birlikte değerlendirilir.

SONUÇ

Çocuğunu görmek istemeyen veya görüşme günlerinde çocuğu almayan baba hakkında yalnızca bu nedenle TCK 233 kapsamında ceza verilmesi kural olarak mümkün değildir. Çocukla görüşmeme, tek başına aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünün ihlal edildiğini göstermeyebilir.

Buna karşılık baba; çocuğun bakımına, eğitimine, sağlığına ve ekonomik ihtiyaçlarına katkı sağlamıyor, nafaka yükümlülüğünü yerine getirmiyor veya çocuğu fiilen tamamen terk ediyorsa TCK 233 kapsamında ceza soruşturması yapılması gündeme gelebilir.

Hukuki değerlendirme yapılırken çocuğun görülmemesinden çok, hangi somut yükümlülüğün ihlal edildiği ve bu ihlalin hangi delillerle kanıtlanabileceği üzerinde durulmalıdır.

SIK SORULAN SORULAR

Çocuğunu görmeyen baba hapse girer mi?

Yalnızca çocuğunu görmemesi nedeniyle doğrudan hapis cezası verilmez. Bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünün de ihlal edildiği kanıtlanırsa TCK 233 kapsamında ceza sorumluluğu doğabilir.

Çocuğunu aramayan baba hakkında dava açılabilir mi?

Savcılığa şikâyette bulunulabilir. Ancak ceza davasının açılabilmesi için TCK 233’te belirtilen yükümlülüklerden birinin ihlal edildiğine ilişkin yeterli şüphe ve delil bulunmalıdır.

Babanın görüşme günlerinde çocuğu almaması suç mudur?

Tek başına suç değildir. Fakat velayet, kişisel ilişki, nafaka ve çocuğun üstün yararına ilişkin aile mahkemesi değerlendirmelerinde dikkate alınabilir.

Nafaka ödeyen fakat çocuğunu görmeyen baba cezalandırılır mı?

Nafakanın ödenmesi bütün ebeveynlik yükümlülüklerinin yerine getirildiği anlamına gelmez. Bununla birlikte yalnızca çocukla görüşmemek de TCK 233 bakımından genellikle yeterli değildir. Somut olayda bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünün ayrıca ihlal edilmesi gerekir.

TCK 233 şikâyeti nereye yapılır?

Şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk birimlerine yapılabilir. İddiaların mahkeme kararları, ödeme kayıtları, gider belgeleri ve diğer hukuka uygun delillerle desteklenmesi önemlidir.

HUKUKİ UYARI

Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Her olayın velayet durumu, mahkeme kararları, ekonomik koşulları ve delilleri farklıdır. Somut olay hakkında ceza hukuku ve aile hukuku alanında çalışan bir avukattan hukuki değerlendirme alınması gerekir.